Knut Hamsun, de man die het modernisme uitvond


Knut Hamsun en zijn vrouw Marie in 1930

Hij werd geboren in 1859 en publiceerde zijn eerste boek, ‘Honger’, in 1890. Zijn hele leven was gevuld met affaires en tegenstellingen. Hij kreeg de Nobelprijs in 1920. Daarna schreef hij nog een aantal briljante boeken, die overigens dikker en dikker werden. Volgens één van zijn biografen was het werk van Hamsun een voorloper van de moderne soap operas. Dat maakt hem wel heel erg modern. Knut Hamsun werd enorm oud. Hij stierf in 1952, 92 jaar oud.
In de spanne van zijn leven maakte Hamsun een aantal historische evenementen mee. De opkomst van Amerika als grootmacht, eind negentiende eeuw (Hamsun verbleef tussen 1885 en 1890 een aantal jaren in Amerika). De onafhankelijkheid van Noorwegen, dat zich afscheidde van Denemarken. En natuurlijk de twee grote cataclysmen van de twintigste eeuw, de Eerste en Tweede Wereldoorlog.
Hamsun speelde een rolletje in de Tweede Wereldoorlog door, met de hem kenmerkende halsstarrigheid, partij te kiezen voor Nazi-Duitsland en meer in het bijzonder voor de leidersfiguur Adolf Hitler. Hij nam daar nooit afstand van, een houding die hem is blijven aankleven ook na zijn dood en die verhinderde dat hij in eigen land geëerd werd.
Pas in 2009 opende het Knut Hamsun museum in Hamarøy, Noorwegen. Het staat in het landschap zoals de figuur Hamsun in het literaire landschap staat. Alleen, vreemd, verwrongen.

Knut Hamsun museet

Hamsun, door zijn houding tegenover Nazi-Duitsland en Hitler tijdenlang persona non grata in culturele kringen, begint weer zo’n beetje de status terug te krijgen die hij verdient. Zijn boeken zijn ontstellend modern en getuigen inderdaad van een eigenschap die geloof ik door Thomas Mann aan hem werd toegeschreven, een peilloos inzicht in de menselijke geest (dat er volgens mij voornamelijk in bestaat dat je in veel gevallen helemaal niet dieper dan de oppervlakte hoeft te graven). In het uitstekende boek van de historicus Peter Gay over het modernisme, ‘Modernism, the lure of heresy from Baudelaire to Beckett and beyond’, krijgt Hamsun een eigen hoofdstuk en wordt zijn invloed op waarde geschat.

Het is onmogelijk om de impact te overdrijven die de boeken van Hamsun op mij hadden. Het eerste boek dat ik van hem las heette ‘Mysteriën’. Ik was verpletterd. Zijn meer geprezen boek ‘Honger’ maakte op mij veel minder indruk. Mijn favorieten zijn ‘Mysteriën’, ‘Het laatste hoofdstuk’ en ‘De ring gesloten’, overigens zijn laatste ‘echte’ boek, dat hij in 1935 schreef. Over Hamsun’s invloed op mij schreef ik ooit een gedicht, hier is het:

GDE Error: Unable to load profile settings

Over de jaren heb ik steeds boeken van Hamsun gekocht, waar ik ze maar tegenkwam. Altijd handig om die dingen bij de hand te hebben, je kunt ze nog eens weggeven als de literatuur ter sprake komt. Maar dat verzameld werk in tien delen houd ik toch echt voor mezelf, al zijn de vertalingen soms nog zo stom. Het staat gewoon mooi in de kast.


Het is even sparen, maar dan heb je ook wat, in de boekenkast.

This entry was posted in Gedichten, Opstellen. Bookmark the permalink.